Samotność sprawia, że ludzie chorują, medycyna jednak tu nie wystarczy

Przeanalizowano, w jaki sposób przewlekła i zaczęły być postrzegane jako problemy zdrowia publicznego. Stało się to po opublikowaniu badań wskazujących na ich związek z wyższym ryzykiem chorób, przedwczesnej śmierci oraz wzrostem kosztów opieki zdrowotnej.

Wcześniejsze analizy wykazały, że brak odpowiednich kontaktów społecznych może być równie szkodliwy dla zdrowia jak palenie piętnastu papierosów dziennie. Inne badania wskazały, że samotność, izolacja społeczna i mieszkanie w pojedynkę wiążą się z około 30-procentowym wzrostem ryzyka oraz znacznymi kosztami dla systemu ochrony zdrowia.

Zdaniem autorki badań, Sofii Hiltner, powiązanie samotności ze zdrowiem sprawiło, że problem zaczęto traktować jako pilny. Jednocześnie pojawiło się pytanie, dlaczego społeczeństwo uznaje pewne zjawiska za ważne dopiero wtedy, gdy zostaną powiązane z konsekwencjami zdrowotnymi.

Analiza wywiadów z ekspertami oraz ponad dekady publikacji medialnych i naukowych pokazała, że medyczne ujęcie samotności zwiększyło zainteresowanie tym problemem. Jednocześnie doprowadziło do przekonania, że skoro samotność wpływa na zdrowie, to przede wszystkim system ochrony zdrowia powinien się nią zajmować.

Badaczka podkreśla jednak, że możliwości medycyny są ograniczone. Lekarze mogą rozpoznawać samotność, kierować pacjentów do odpowiednich programów wsparcia i informować o dostępnych usługach, ale nie są w stanie odbudować lokalnych wspólnot, skrócić czasu pracy ani zmienić warunków społecznych utrudniających tworzenie trwałych relacji.

Hiltner ustaliła również, że to nie środowisko medyczne jako pierwsze przejęło odpowiedzialność za problem samotności. Do sfery ochrony zdrowia wprowadziły go wspólnie środowiska naukowe, instytucje zdrowia publicznego oraz firmy ubezpieczeniowe, które dostrzegły jego wpływ na zdrowie i koszty leczenia.

Medykalizacja samotności ma zarówno zalety, jak i wady. Z jednej strony przyciąga uwagę opinii publicznej, ułatwia zdobywanie funduszy i mobilizuje do działania. Z drugiej strony może ograniczać zainteresowanie rozwiązaniami opartymi na wzmacnianiu więzi społecznych, poprawie warunków pracy czy rozwoju życia lokalnych społeczności.

Autorka uważa, że skuteczna polityka przeciwdziałania samotności powinna wykraczać poza działania medyczne i koncentrować się również na usuwaniu społecznych przyczyn izolacji. Opieka zdrowotna może wspierać osoby samotne, jednak trwałe rozwiązanie problemu wymaga działań dotyczących polityki społecznej, organizacji życia wspólnotowego oraz zapobiegania izolacji, zanim się ona pojawi.